Phương pháp giáo dục/trị liệu tự kỷ RDI



Daytretukytainha.vn – Hỗ Trợ Phụ Huynh Dạy Trẻ Tự Kỷ Tại Nhà

Nguồn: Sách Facebook Tự Kỷ – Tác giả: Tom Hua (Danang Ho)


Phương pháp giáo dục/trị liệu tự kỷ RDI

     Relationship Developmental Intervention, viết tắt RDI, là phương pháp giáo dục/trị liệu tự kỷ dựa vào sự kết nối hay xây dựng lại mối quan hệ giữa phụ huynh và trẻ tự kỷ nhằm phát huy khả năng trí tuệ, khắc phục những khiếm khuyết chung của rối loạn phổ tự kỷ về mặt giao tiếp xã hội, trao đổi cảm xúc hai chiều, ngôn ngữ, suy nghĩ uyển chuyển theo tình huống và điều hợp chính xác những thông tin nhận từ thị giác, thính giác hay những giác quan liên hệ khác.

Ở Mỹ, RDI là phương pháp can thiệp được soạn thảo dành cho phụ huynh có con em bị tự kỷ ở gia đình dưới sự giám sát của chuyên viên cố vấn có huấn luyện và được cấp chứng chỉ hành nghề (RDI consultant) bởi hai vợ chồng cùng ngành tâm lý học, Tiến Sĩ Steven Gutstein và Rachelle Sheely – những chuyên gia đầu tiên nghiên cứu, phát động RDI vào thập niên 80.

Tiến Sĩ Gutstein và Sheely khá nổi tiếng trên diễn đàn tự kỷ nhờ vào những cuốn sách đã xuất bản dưới đây:

– Autism Asperger: Solving the Relationship Puzzle (2000)
– Relationship Development Intervention with Young Children (2002)
– Relationship Development Intervention with Children, Adolescents and Adults (2002)
– The RDI Book: Forging New Pathways for Autism, Asperger’s and PDD with the Relationship Development Intervention Program (2009)

RDI can thiệp rối loạn phổ tự kỷ như thế nào?

Lý thuyết RDI cho rằng những khiếm khuyết nghiêm trọng của trẻ tự kỷ về mặt giao tiếp xã hội, ngôn ngữ, những giới hạn, rập khuôn về hành vi hay hoạt động, v.v…, chính là do sự trục trặc não bộ khiến sự tham gia xây dựng mối tương giao giữa phụ huynh và trẻ tự kỷ gặp nhiều khó khăn ngay khi trẻ mới lọt lòng, gọi là the Guided Participation Relationship (GPR).

Theo lý thuyết RDI, vấn đề xây dựng lại mối quan hệ GPR là rất quan trọng cho sự phát triển trí thông minh năng động và tích cực cho trẻ tự kỷ, gọi là Dynamic Intelligence – khả năng suy luận, phán đoán theo tình huống, hòa hợp với môi trường, và biết nhận hiểu ý nghĩ, cảm xúc của người khác.

Tiến Sĩ Gutstein không nêu rõ RDI thích hợp và hiệu quả nhất cho trẻ tự kỷ là vào chặng tuổi nào, hoặc vào thời điểm nào thì nên được áp dụng, nhưng qua những bài viết của mình, ông luôn nhấn mạnh vai trò then chốt của phụ huynh trong vấn đề tái tạo mối quan hệ giữa họ và con em tự kỷ (GPR) bằng 6 nguyên tắc có thang bậc và trình tự để rèn luyện những khả năng cần thiết cho con em ở gia đình như sau:

1) Khả năng liên kết cảm xúc (emotional reference): Phụ huynh dạy con biết phân định tình huống, nhận hiểu và học hỏi kinh nghiệm về sự diễn đạt ý nghĩ, cảm xúc của người khác.

2) Khả năng hợp tác giao tiếp (social coordination): Phụ huynh dạy con quan sát, thích nghi với những đổi thay trong môi trường sống và biết cách điều chỉnh hành vi theo sự đòi hỏi có tính cách nề nếp trong gia đình.

3) Khả năng xử dụng ngôn ngữ (declarative language): Phụ huynh dạy con biết dùng ngôn ngữ tích cực bằng lời hoặc không bằng lời để gợi chuyện, nhập cuộc đối thoại và trao đổi thông tin, loại bỏ dần ngôn ngữ có tính cách hiệu lịnh (imperative language) để thỏa mãn những sở thích hay nhu cầu cá biệt thường thấy ở trẻ tự kỷ.

4) Khả năng dung hòa, uyển chuyển trong suy nghĩ, nhận thức (flexible thinking) : Phụ huynh dạy con biết thay đổi tư duy, chuyển tiếp và hòa nhập tốt với những môi trường hay hoàn cảnh khác nhau.

5) Khả năng sàng lọc và kết nối thông tin (relational information processing): Phụ huynh dạy con biết dựa vào những hình ảnh hay bối cảnh lớn hơn để giải quyết những vấn đề rất khó tìm ra những câu trả lời chính xác (đúng hay sai).

6) Khả năng nhìn xa, thấy trước, và lo sau (foresight and hindsight): Phụ huynh dạy con biết học những kinh nghiệm từ quá khứ và áp dụng có mục đích vào những tình huống có thể xảy ra tương tự trong tương lai.

Vai trò của phụ huynh và chuyên viên tư vấn RDI (RDI consultant)

Đầu tiên, lý thuyết RDI đòi hỏi phụ huynh phải kết hợp với chuyên viên tư vấn ở địa phương để tiến hành đánh giá mức độ phát triển (developmental level) và khả năng hiện tại của trẻ tự kỷ về mối tương giao giữa phụ huynh và con em họ trong gia đình (guided participation relationship or GPR) qua bài thẩm định phát triển quan hệ, gọi là the Relationship Developmental Assessment, viết tắt RDA.

Những chuyên viên tư vấn RDI hiện có mặt khắp 35 tiểu bang ở Hoa Kỳ và 21 quốc gia trên thế giới, kể cả Việt Nam. Họ được liệt kê trên mạngwww.rdi.connect.com với danh tánh, Facebooks và emails để phụ huynh liên lạc nếu cần được họ giúp đỡ.

Sau khi trẻ tự kỷ được thẩm định, phụ huynh phải thường xuyên gặp gỡ chuyên viên RDI, có thể mỗi tuần 1 lần, hoặc 2 tuần một lần, để soạn thảo chương trình huyến luyện dựa vào nhu cầu cá biệt, đặt mục tiêu (goals) và đo lường sự tiến bộ của trẻ tự kỷ trong chặng thời nào đó. Rồi từng bước, chuyên viên RDI sẽ hướng dẫn phụ huynh áp dụng 6 nguyên tắc có thang bậc để rèn luyện kỹ năng căn bản trước khi tạo cơ hội cho trẻ gặp gỡ và giao tiếp xã hội với trẻ tự kỷ hoặc nhóm tự kỷ cùng độ tuổi trong phạm vi hoạt động của chuyên viên RDI.

Ngoài những lần gặp gỡ hàng tuần để được chuyên viên cố vấn, phụ huynh còn phải tham gia học tập và hội thảo RDI thường xuyên với những phụ huynh khác để rút tỉa và chia sẻ kinh nghiệm cho nhau. Rồi mỗi 6 tháng một lần, cả phụ huynh và trẻ tự kỷ sẽ được tái thẩm định, cũng bằng bài trắc nghiệm RDA, để xác định thành quả hoặc bổ xung cho những thiếu sót trong quá trình rèn luyện 6 kỹ năng, được giải thích ở phần trên, cho trẻ tự kỷ ở gia đình.

Ở Mỹ, các học viên RDI (RDI apprentice) phải trải qua chương trình huấn luyện kéo dài 18 tháng (18 – month Certification Training Program), và sau đó, họ được cấp chứng chỉ hành nghề tư vấn bởi hai vợ chồng Tiến Sĩ Steven Gutstein & Rachelle Sheely. Chương trình huấn luyện RDI thường bao gồm những buổi dự thính, bàn luận về lý thuyết và thực hành những bài tập RDI dưới sự dẫn dắt bởi các chuyên viên có nhiều kinh nghiệm lâu năm trong nghề (senior RDI consultants).

Hiện nay, cần lưu ý rằng những người học việc, không có học lực hay bằng cấp, hoặc kinh nghiệm về rối loạn phổ tự kỷ, đều có thể nạp đơn xin theo học những khóa đào tạo chuyên viên tư vấn RDI, khiến sự chọn lựa chuyên viên có trình độ và kỹ năng vững vàng là điều rất khó khăn cho phụ huynh có con em bị tự kỷ.

Thiên hạ nói gì về RDI trên các mạng xã hội?

So với những phương pháp can thiệp hành vi cho trẻ tự kỷ hiện nay thì RDI tương đối khá mới mẻ và nhận được nhiều lời ca tụng một chiều từ phụ huynh và những chuyên viên tư vấn RDI.

Trang mạng  www.rdiconnect.com cung cấp cho phụ huynh nhiều thông tin về mục đích của chương trình trị liệu, làm thế nào để săn tìm chuyên viên tư vấn và ghé thăm những sản phẩm trình bày trong tiệm trên mạng của họ.

Các chuyên gia tự kỷ nhận định ra sao về RDI?

Trước khi khởi đầu phương pháp can thiệp RDI bằng sự tái tạo mối quan hệ cá nhân giữa phụ huynh và con em tự kỷ (Relationship Development Intervention RDI), Tiến Sĩ Gutstein đã dày công nghiên cứu những thành quả của ngành tâm lý và tâm thần học, kể cả kinh nghiệm tích lũy qúi báu sau những năm làm việc với phụ huynh và trị liệu cho nhiều trẻ tự kỷ ở mức độ nặng nhẹ khác nhau. Có lẽ đây là lý do giải thích vì sao Tiến Sĩ Gutstein dám quả quyết rằng sự gẫy đổ trong mối tương giao giữa phụ huynh và con em họ có nguyên nhân xuất phát từ sự rối loạn của các chức năng trong não bộ của trẻ tự kỷ. Tuy nhiên, mãi cho đến ngày hôm nay, giới y học vẫn chưa có bằng chứng hay dữ kiện về nguyên nhân và hậu quả giữa khiếm khuyết tương giao và sự phát triển nghịch chiều về trí tuệ hay những kỹ năng khác của trẻ tự kỷ.

Năm 2007, Tiến Sĩ Gutstein cùng đồng sự đã thực hiện một cuộc nghiên cứu về tính hiệu quả của RDI và ghi nhận thành quả qua bản báo cáo Đánh Giá Chương Trình Can Thiệp Dựa Vào Sự Phát Triển Quan Hệ (The Evaluation of the Relationship Development Intervention Program, 2007), trong đó, có kể rõ sự tham gia của 16 trẻ bị tự kỷ, độ 18 tháng đến 8 tuổi, với thương số thông minh (IQ scores) được thẩm định từ 70 đến 118 (100 điểm là mức trung bình).

Sau 3 năm trị liệu, các em được đo lường sự tiến bộ bằng những bài thẩm định ADOS (the Autism Diagnostic Oservation Schedule) và ADI- R (the Autism Diagnostic Interview- Revised). Kết quả được cho rất khả quan và nhóm RDI quả quyết rằng phương pháp can thiệp nầy có thể giúp nâng cao kỹ năng về cảm xúc và giao tiếp xã hội cho các em tự kỷ thuộc dạng cao (high-functioning autism).

Mặc cho những nỗ lực thu thập và trưng bày bằng chứng trong cuộc thí nghiệm thành công đầu tiên trên của Tiến Sĩ Gutstein và đồng sự, các chuyên gia tự kỷ vẫn bác bỏ tính khoa học của RDI, viện lẽ rằng –

–  Số lượng 16 trẻ tự kỷ tham gia là con số trắc nghiệm quá nhỏ bé.

– Sự thu thập dữ kiện do những người chủ xướng thực hiện là chủ quan (subjective), thể hiện vấn đề xung đột vì quyền lợi nhóm (conflicts of interests) và hoàn toàn không có sức mạnh thuyết phục.

Năm 2009, the National Autism Center’s National Standards Project đánh giá và xếp RDI cùng một số phương pháp can thiệp tự kỷ khác vào dạng trị liệu có triển vọng “emerging treatments”, nhưng cần được nghiên cứu và có nhiều bằng chứng khoa học hơn.

Tổn phí trị liệu RDI cho con em tự kỷ ở gia đình

Ở Mỹ, tổn phí trị liệu RDI hoàn toàn lệ thuộc vào sự ra giá của các chuyên viên tư vấn. Nhiều chuyên viên quảng cáo một chương trình trị liệu cơ bản là 5 ngàn đô trong 1 năm. Học phí nầy chưa tính đến những lệ phí mà phụ huynh phải chi trả thường xuyên cho những lớp huấn luyện RDI, với giá cả từ 250 đô đến 300 đô cho 2 ngày dự thảo, hoặc phải tiêu tốn hơn 2 ngàn đô cho những lớp học kéo dài 4 ngày, chưa tính các chi phí khác về ăn uống, di chuyển và ở trọ. Nói chung, phụ huynh phải chi phí ít nhất là 7 ngàn đô cho năm đầu tiên, và ước lượng phải chi tối thiểu là 21 ngàn đô cho 3 năm trị liệu ở gia đình dưới sự quan sát và hướng dẫn của chuyên viên RDI.

Lưu ý: Ở Mỹ, các hãng bảo hiểm sức khỏe đều từ chối chi trả tổn phí trị liệu RDI cho phụ huynh.

Chưa hết, thời gian phụ huynh dạy trẻ tự kỷ ở gia đình phải kéo dài ít nhất là từ 3 đến 5 tiếng mỗi ngày theo phương pháp RDI thì e rằng, với đời sống chạy ăn từng bửa toát mồ hôi như hiện nay, là điều không phải dễ thực hiện.


Daytretukytainha.vn – Hỗ Trợ Phụ Huynh Dạy Trẻ Tự Kỷ Tại Nhà

Nguồn: Sách Facebook Tự Kỷ – Tác giả: Tom Hua (Danang Ho)

Bình luận

bình luận

Phương pháp giáo dục/trị liệu tự kỷ RDI
Đánh giá bài viết

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*