Trẻ biết đọc sớm là … tự kỷ?



Daytretukytainha.vn – Hỗ Trợ Phụ Huynh Dạy Trẻ Tự Kỷ Tại Nhà

Nguồn: Danang Ho (phụ huynh)


Trẻ biết đọc sớm là … tự kỷ?

Biết đọc sớm (hyperlexia) là khả năng nhận dạng và phát âm được nhiều từ vựng sớm hơn độ tuổi. Trẻ biết đọc sớm luôn bị cuốn hút bởi số đếm và mẫu tự – đọc được nhưng không thể hiểu mình đang đọc những gì.

Nhiều chuyên gia tự kỷ cho rằng trẻ biết đọc sớm thường có những biểu hiện tự kỷ đi kèm, chẳng hạn –

• Thích lặp đi lặp lại lời nói.
• Chỉ nghe những gì mình muốn.
• Gặp khó khăn khi trả lời những câu hỏi “vì sao?”, “cái gì?”, “ở đâu?”, “khi nào?”, “ai vậy?”.
• Cử chỉ, hành vi có tính nghi lễ, rập khuôn.
• Nhạy cảm với tiếng động, mùi vị, không thích người khác sờ chạm.
• Hoang mang, sợ sệt đủ điều.
• Không hiểu được những ý nghĩa trừu tượng.
• Khó khăn bắt chuyện và duy trì đối thoại hai chiều.

18 năm trước, Quang là đứa trẻ Mỹ gốc Việt có chẩn đoán bị tự kỷ ngay khi chưa vào nhà trẻ. Người mẹ kể, khi được 2 tuổi, Quang có thể đọc được tất cả các nhãn thuốc trên quày ở Walgreens. Các bác sỹ đánh giá Quang nhất quyết gạt bỏ khả năng biết đọc sớm là một kỹ năng hiếm có (splinter skill), khăng khăng kết luận Quang là đứa trẻ tự kỷ và phải cần đến sự can thiệp của chương trình giáo dục đặc biệt.

Là một chuyên viên dạy trẻ khuyết tật về nói/ngôn ngữ với hơn 10 năm kinh nghiệm, mẹ Quang vẫn một mực không tin con trai mình bị tự kỷ, bởi vì Quang không thích chơi hay sinh hoạt một mình, giao tiếp bằng mắt rất tốt, thích được bồng bế và được người khác thương yêu.

Khi Quang lên 3 tuổi, mẹ Quang dựa vào ưu điểm biết đọc sớm của con mình để dạy con nhiều kỹ năng khác. Rồi khi vào lớp một, những biểu hiện tự kỷ của Quang mất dần đi …

18 năm sau, mẹ Quang tâm sự:

“Quang mê học đàn và học võ tae kwon do. Những năm tháng ở bậc trung học trôi qua rất nhẹ nhàng. Quang có nhiều bạn tốt, chơi guitar cho ban nhạc trường, sau đó vào đại học và theo ngành báo chí.

Nhiều phụ huynh nghe qua câu chuyện trên đều nói, Quang đã vượt qua (outgrow) chứng rối loạn phổ tự kỷ, đã được trị liệu dứt nọc (completely cured) và trở lại bình thường.

Không phải vậy.

Quang chưa từng mắc chứng tự kỷ!

Ngay khi còn nhỏ, Quang biết đọc sớm thuộc dạng 3 (hyperlexia 3) – dạng nầy bao gồm những trẻ có khả năng nhận hiểu và phát âm từ vựng sớm hơn độ tuổi và có kèm theo những biểu hiện của chứng rối loạn giống như là tự kỷ (autism-like symptoms), nhưng khi lớn lên, những biểu hiện hay triệu chứng tự kỷ không còn hiện hữu nữa.

Quang là một trong những đứa trẻ, ước lượng chừng 5%, có chẩn đoán tự kỷ khi còn bé, nhưng về sau, khi thẩm định lại thì không hội đủ tiêu chuẩn chẩn đoán tự kỷ trong cẩm nang thống kê và chẩn bệnh tâm thần (DSM). Nhiều trẻ em biết đọc sớm hay chậm nói có thể thuộc vào dạng “hyperlexia 3” – không phải là chứng tự kỷ, và phụ huynh hy vọng rằng các nhà chuyên môn sẽ có nhiều nghiên cứu hơn về sự khác biệt nầy trong tương lai.

Biết đọc sớm được phân chia thành 3 dạng –

1) “Hyperlexia 1” là những trẻ bình thường, biết đọc sớm hơn độ tuổi, không có gì lo ngại.

2) “Hyperlexia 2” là những trẻ có sự cuốn hút quá mức đối với số đếm và mẫu tự, thích sắp xếp đồ chơi theo đường thẳng, nói lặp đi lặp lại.

3) “Hyperlexia 3” là những trẻ đọc sớm, biểu hiện nhiều triêu chứng tự kỷ, nhưng biết giao tiếp bằng mắt, thích gặp gỡ và thân mật với người lớn, có trở ngại về ngôn ngữ diễn đạt, vụng về trong cư xử với bạn bè cùng lớp. Nhưng khi lớn lên thì những hành vi tự kỷ dần biến mất.

Bất cứ sự trị liệu nào cũng cần có sự chẩn đoán chính xác. Trẻ biết đọc sớm dạng 3 (hyperlexia 3) thường không thích hợp với các chương trình giáo dục đặc biệt dành cho trẻ tự kỷ.

Nếu phụ huynh và các nhà chuyên môn không biết dựa vào ưu điểm biết đọc sớm để phát huy tài năng của các em thì thật là một lỗi tội tinh thần, vô cùng … đáng tiếc và đáng trách!


Daytretukytainha.vn – Hỗ Trợ Phụ Huynh Dạy Trẻ Tự Kỷ Tại Nhà

Nguồn: Danang Ho (phụ huynh)

Bình luận

bình luận

Trẻ biết đọc sớm là … tự kỷ?
Đánh giá bài viết

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*